Тарих дерсликлери давалыдыр

Мектеп китапханелеринде 10-сыныф ичюн тарих дерсликлери тешкириледжек. Оларда, русие акимиетининъ фикирине коре, 2014 сенесининъ вакъиалары догъру тариф этильмеген. Меселе «Дрофа» нешриятында басылгъан «История России: начало XX – начало XXI века» дерслигинден мейдангъа чыкъып,  Тасиль везирлигинде андаки фактларнынъ янълыш, яни «ерсиз» тарифини тасдикъладылар.  Нешрият хаталарны тюзетти, амма ал-азырда мектеп китапханелеринден  хаталары олгъан дерсликлерни чыкъармакъ устюнде иш…

Ватан тарихыны акс эткен неширлернинъ такъдири

XX асырнынъ 30-нджы сенелери узакъ ве якъын кечмишимизни огренюв акъкъында янъы малюмат   XX асырнынъ 30-нджы сенелери къырымшынаслыкънынъ тарихы энъ аз огренильген девири. Къырымда буюк колемли лейиха – «Къырым халкъларынынъ тарихы» («История народов Крыма») адлы академик неширини чыкъармакъ боюнджа иш алып барыла башлангъан. Бу 1934 сенесининъ сонъу – 1935 сенеси заманында япылгъан. Советлер Бирлигинде о…

Илим буны такъдикълай

Херсон виляети Борислав районынынъ Тягинка деген кой янында алып барылгъан археологик къазмалар нетиджесинде Литва князьлыгъы ве Алтын Орду девирине аит къале виранларыны таптылар. Къарарнен XIV асыр – XV асырнынъ башында бу ерде шеэр олып, 40 гектар мейданлыкъны къаплагъан. Тапылгъан эшьялар, шу джумледен окъ уджлары, мыхлар, керамет савутлар, акъча ве иляхре шейлер мында къырымлар яшагъаныны тасдикълай.…

Даа бир тарихий сыр

Керич ярымадасында Къыз-Аул къадимий къабристан къазмаларында топлу комюльген инсанларнынъ кемиклерини таптылар. Археологлар къайд эткенине коре, адамларны комьгенде адетлерге риает этильмеген, мевталар къарышыкъ шекильде чукъургъа ташлангъанлар.

Аз бир мейданлыкъта он джесет тапылды. Бир джесетнинъ ятышы о инсан тирилейин комюльгенини тасдикълай. Дигер адамларнынъ къафалары ве кемиклери зайыфлангъан. Къабир хазар къагъанаты девирине аит.

Эдждатларымыз арасында рус князьлары да ола биле

Тарихий сачмалавлар сиясетнинъ хызметинде Cюргюнликтен сонъ башлангъан ве 1952 сенеси ресмий, «ильмий» тюс алып пекинген кечмишимизге къаршы агъыр-агъыр, йыкътырыджы уджюмлер бу сонъки бир къач сене ичинде токътамаса да, бираз эксилир, деп бекледик. Лякин олмады. Алла Тааля халкъымызгъа башындан багъышлагъан догъмуш еримизни сиясий «къоштырылмасы» етишмегени киби, оны тарихий ве маневий джеэттен де къошмакъ, «саиплештирмек» пешинделер. Бойле…

Халкънынъ тамыры терен кетмекте

«Ватан», «догъмуш»,   «озь» (бизимки) ве «башкъасы», «ят»,  «асыл» анъламларнынъ манасы: этномедений нокътаи назар   «Ватан», «догъмуш» (родной),   «озь» (бизимки, свой), «башкъасы» (иной), «ят» (чужой),  «асыл» (тамыр, коренной) сёзлерининъ талили эм семантика джеэттен, эм де чешит тиль саиплерининъ фикирлери джеэттен меракъ догъура. Френк психологы Э. Дюркгейм [13] бу мунасебетнен «топлум тасавуры» (коллективные представления) анъламыны кирсетти. Бу…

«Тавр» да, «къырым» киби, бизимкидир…

Сесленюв: билип-турулгъан шашмалав Бойле серлеванен «Къырым» газетининъ 20-июньде чыкъкъан 24-нджи санында макъаледе ярымадамызда яшагъан юнанларынынъ етекчилеринден бири Ш. Шонус Ватанымызнынъ адыны «Таврида»гъа денъиштирмеге теклиф эте. Эбет, мезкюр мевзуда бу ильк шашмалав арекетлери дегиль. Тосат-тосат не япаджагъыны бильмеген андан-мындан учып кельген папилер, иште, анавы муим, амма не десенъ де, чиркин тарафынен озь сасыкъ сувларына дегиль де,…

Той къыркъ кунь, къыркъ гедже девам эткен

Ильмий теткъикъатлар – джанлы тильнен Энъ къадимий, шенъ ве къыйметли олгъан миллий той  мерасиминен багълы адетлеримиз бойле шекилленген   Халкъымызнынъ кутьлевий авдетинден сонъ инкишаф девирининъ хусусиетлеринден бири — озь медениетини гъайрыдан тиклемекнен багълыдыр. Булар ичинде къырым той мерасимининъ ери айрыдыр. Ватандашларымызнынъ той адетлерине мерагъы артып кельмекте. Чюнки бу медениетнинъ зенгин мирасы, ватанперверлик дуйгъуларыны ве этнографик…

Къырымны эр кунь бир къач юз адам терк эткен…

XIX – XX асырнынъ башында къырымтатарларнынъ эмиграциясы – себеплер ве акъибетлер   1783 сенеси 8-апрельде манифест имзалангъаны нетиджесинде  Къырым  Русие империясынынъ бир къысмы олды, Къырым ханлыгъы исе озь мустакъиллигини джойды. Бу къырымтатар халкъынынъ тарихында фаджиалы саифе башлангъаныны темсиль этти. Бу адисенинъ акъибетлери арасында къырымтатарларнынъ девлетчилиги ёкъ этилюв, сиясий институтларны ве ордуны гъайып этюв, малие къурумы…

Три песни Асана

Ер юзюнде яшагъан эр бир халкъ тарихий, маневий тарафтан  энъ-эвеля озь фольклоры, озь масалларынен билине.  Къырым халкъынынъ масаллары да шу джеэттен гъает озьгюн. Амма, энъ муими, олар, юзлернен, бинълернен йыллар эвельси яратылып, Къырымнынъ муджизели табиатынен, къырым халкъынынъ чизгилеринен, онынъ этник психологиясынынъ инджеликлеринен сыкъы багълыдыр. Сайгъылы окъуйыджыларымызгъа такъдим этилеяткъан масалнынъ менбасы муарриетке белли дегиль – бирев…